ΕΘΝΙΚΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΠΑΦΗΣ ΟΟΣΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Οι Οδηγίες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) αποτελούν ένα από τα τέσσερα εργαλεία της Διακήρυξης του ΟΟΣΑ για τις Διεθνείς Επενδύσεις και τις Πολυεθνικές Επιχειρήσεις του 1976, την οποία έχουν υπογράψει έως σήμερα 48  κυβερνήσεις κρατών. Ανάμεσα σε αυτές και η Ελλάδα ως κράτος μέλος του Οργανισμού.

Οι Οδηγίες ή Κατευθυντήριες Γραμμές  του ΟΟΣΑ, λειτουργούν ως συστάσεις των χωρών που τις έχουν υιοθετήσει προς  τις πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται από ή στο έδαφος τους.

Προβλέπουν μη δεσμευτικές αρχές σύμφωνα πάντα με την ισχύουσα νομοθεσία και τα διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα υπεύθυνης επιχειρηματικής συμπεριφοράς, με σκοπό:

  • να εξασφαλίσουν ότι οι πολυεθνικές επιχειρήσεις ασκούν τις δραστηριότητές τους σε αρμονία με τις κυβερνητικές πολιτικές των χωρών που τις φιλοξενούν υπακούοντας στους εθνικούς νόμους,
  • να ενδυναμώσουν, την αμοιβαία εμπιστοσύνη ανάμεσα στις επιχειρήσεις και τις κοινωνίες στις οποίες δραστηριοποιούνται,
  • να βοηθήσουν στη βελτίωση του κλίματος για τις ξένες επενδύσεις,
  • να ενισχύσουν τη συμβολή των πολυεθνικών επιχειρήσεων στην αειφόρο ανάπτυξη.

 

Οι Οδηγίες:

i) συνιστούν τον μοναδικό, περιεκτικό και πολυμερή κώδικα καλής συμπεριφοράς για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις, με τον οποίο οι κυβερνήσεις ανέλαβαν την υποχρέωση να προωθήσουν με ειδικούς μηχανισμούς,

ii) συμβάλουν στην προώθηση της θετικής συμβολής των επιχειρήσεων στην οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική πρόοδο παγκοσμίως,

iii) καθιερώνουν αρχές σε ευρεία σειρά θεμάτων επιχειρηματικής δεοντολογίας, όπως οι εργασιακές σχέσεις, το περιβάλλον, η διαφάνεια, ο ανταγωνισμός, η διαφθορά και η φορολογία,

iv) στοχεύουν στη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ επιχειρήσεων, εργαζομένων, κυβερνήσεων και της κοινωνίας γενικότερα, και

v) υποστηρίζονται τόσο από την επιχειρηματική κοινότητα όσο και από τις συνδικαλιστικές ενώσεις των εργαζομένων.

Αν και απευθύνονται κατ’ αρχήν στις πολυεθνικές επιχειρήσεις ανεξαρτήτως μεγέθους, η τήρησή τους συνιστάται και στις εθνικές επιχειρήσεις.

Τα εργαλεία της Διακήρυξης του ΟΟΣΑ υπόκεινται σε περιοδικές αναθεωρήσεις. Οι Οδηγίες αναθεωρήθηκαν το Μάιο του 2011, κατά τη Διυπουργική Συνάντηση που συνέπεσε με τον εορτασμό της 50ής επετείου του Οργανισμού. Στόχος της αναθεώρησης αυτής ήταν, μέσα από την προσαρμογή τους στις ανάγκες των τρεχουσών εξελίξεων στην παγκόσμια οικονομία, να διασφαλιστεί ότι εξακολουθούν να αποτελούν το κατ’ εξοχήν μέσο για την προώθηση υπεύθυνης επιχειρηματικής συμπεριφοράς.

Οι κυριότερες αλλαγές της τελευταίας αναθεώρησης περιλαμβάνουν:

  • Ένα νέο κεφάλαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα συμβατό και με το πλαίσιο που θέτουν τα Ηνωμένα Έθνη (United Nations) για την προστασία, το σεβασμό και την αποκατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
  • Νέα προσέγγιση στην έννοια της δέουσας επιμέλειας.
  • Πιο υπεύθυνη διαχείριση των εφοδιαστικών αλυσίδων, οι οποίες αποτελούν δίκτυα εσωτερικά συνδεδεμένων επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην απώτερη παροχή πακέτων προϊόντων και υπηρεσιών που απευθύνονται στους τελικούς καταναλωτές.
  • Σημαντικές αλλαγές σε ορισμένα από τα επιμέρους κεφάλαια, όπως «Απασχόληση και εργασιακές σχέσεις», «Καταπολέμηση της δωροδοκίας, της εξώθησης σε δωροδοκία και της εκβίασης», «Περιβάλλον», «Συμφέροντα των καταναλωτών». Χρήσιμες διευκρινίσεις δόθηκαν στα κεφάλαια «Διαφάνεια» και «Φορολογία».

Αποσαφήνιση του ρόλου που διαδραματίζουν τα Εθνικά Σημεία Επαφής (ΕΣΕ) στις νέες διαδικασίες εφαρμογής των Οδηγιών.

Οι κυβερνήσεις που προσχώρησαν στις Οδηγίες δεσμεύτηκαν να τις προωθούν στις πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις/ή από τις χώρες τους και σε αυτές περιλαμβάνονται τόσο χώρες μέλη ΟΟΣΑ όσο και  χώρες μη-μέλη. Πιο συγκεκριμένα:

Χώρες μέλη του ΟΟΣΑ που προσχώρησαν στις Οδηγίες Χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ που προσχώρησαν στις Οδηγίες
Αυστραλία Καναδάς Αίγυπτος
Αυστρία Κορέα Αργεντινή
Βέλγιο Λουξεμβούργο Βραζιλία
Γαλλία Μεξικό Ιορδανία
Γερμανία Νέα Ζηλανδία Καζακστάν
Δανία Νορβηγία Κολομβία
Ελβετία Ολλανδία Κόστα Ρίκα
Ελλάδα Ουγγαρία Λετονία
Εσθονία Πολωνία Λιθουανία
Ηνωμένο Βασίλειο Πορτογαλία Μαρόκο
ΗΠΑ Σλοβακία Ουκρανία
Ιαπωνία Σλοβενία Περού
Ιρλανδία Σουηδία Ρουμανία
Ισλανδία Τουρκία Τυνησία
Ισπανία Τσεχία
Ισραήλ Φινλανδία
Ιταλία Χιλή

Οι Οδηγίες περιλαμβάνουν, περιληπτικά, τα εξής κεφάλαια:

ΕΝΝΟΙΕΣ & ΑΡΧΕΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

Γενικές αρχές ορθής επιχειρηματικής συμπεριφοράς στις χώρες όπου δραστηριοποιούνται οι πολυεθνικές επιχειρήσεις.

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ

Δημοσιοποίηση βασικών πληροφοριών σχετικών με τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων.

ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Σεβασμός όλων των διεθνώς αναγνωρισμένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων που επηρεάζονται από τις δραστηριότητες των πολυεθνικών.

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Συστάσεις σε μια σειρά τομέων, όπως των δικαιωμάτων και της μεταχείρισης των εργαζομένων καθώς και  της  κατάργησης της παιδικής και καταναγκαστικής εργασίας.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Συστάσεις σε τομείς, όπως τα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης και η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων.

ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΔΩΡΟΔΟΚΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΞΩΘΗΣΗΣ ΣΕ ΔΩΡΟΔΟΚΙΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΒΙΑΣΗΣ

Συστάσεις για την αποφυγή της δωροδοκίας και άλλων μορφών διαφθοράς.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

Εξασφάλιση του σεβασμού όλων των συμφερόντων των καταναλωτών από τις επιχειρήσεις.

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της εγχώριας δυναμικότητας με τη μεταφορά τεχνογνωσίας στις χώρες όπου αυτές δραστηριοποιούνται.

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ασκούν τις δραστηριότητές τους κατά τρόπο σύμφωνο με την εφαρμοστέα νομοθεσία περί ανταγωνισμού.

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

Εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων και συνεργασία με τις τοπικές φορολογικές αρχές.

Κείμενο των Οδηγιών στα Ελληνικά και στα Αγγλικά

Προκειμένου να λειτουργήσουν στην πράξη οι Κατευθυντήριες Οδηγίες για τις Πολυεθνικές Επιχειρήσεις, οι κυβερνήσεις των χωρών που συμμετέχουν σε αυτές έχουν την υποχρέωση να εγκαθιδρύσουν Εθνικά Σημεία Επαφής (National Contact Points-NCPs).

O κύριος ρόλος των Εθνικών Σημείων Επαφής-NCPs είναι:

  • να προάγουν την αποτελεσματικότητα των Οδηγιών, μέσω σχετικών προωθητικών δράσεων και παροχής πληροφόρησης σε κάθε ενδιαφερόμενο (πχ. εκπροσώπους της επιχειρηματικής κοινότητας, οργανώσεις εργαζομένων, ΜΚΟ, κυβερνήσεις μη συμμετεχόντων χωρών κτλ.)
  • να συμβάλλουν στην επίλυση θεμάτων και προβλημάτων, τα οποία ενδέχεται να προκύψουν από μη τήρηση των Οδηγιών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Προσοχή, τα ΕΣΕ δεν αποτελούν δικαστικά σώματα. Στόχος των ΕΣΕ είναι η επίλυση προβλημάτων μέσω παροχής καλών υπηρεσιών (good offices) και διευκολύνοντας την πρόσβαση των εμπλεκομένων μερών σε συναινετικές διαδικασίες (πχ. συμβιβασμός, διαμεσολάβηση).

Για την επίλυση συγκεκριμένων περιπτώσεων που έχουν σχέση με την μη τήρηση των κατευθυντηρίων γραμμών, προβλέπεται ένας μηχανισμός παραπόνων (built-in grievance mechanism). Όταν ένα οποιοδήποτε μέρος υποβάλλει προς το ΕΣΕ μία ειδική περίπτωση, σύμφωνα με την οποία υποτίθεται ότι δεν τηρούνται οι Κατευθυντήριες Οδηγίες, η αντιμετώπιση της υπόθεσης από το ΕΣΕ περιλαμβάνει τρεις φάσεις:

Σε όλη τη διάρκεια των διαδικασιών, το περιεχόμενο των συζητήσεων παραμένει εμπιστευτικό, ενώ τα αποτελέσματα δημοσιοποιούνται υπό ορισμένες προϋποθέσεις.

Είναι σημαντικό για την περισσότερο ολοκληρωμένη και αποτελεσματική αντιμετώπιση της υπόθεσης από το ΕΣΕ, ο ενδιαφερόμενος να παράσχει όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία. Απαραίτητα στοιχεία είναι: i) το όνομα και η ανάμειξή σας στην υπόθεση, ii) η επωνυμία της επιχείρησης και ο τόπος όπου συνέβη το περιστατικό, iii) το κεφάλαιο ή τα κεφάλαια των Οδηγιών, που θεωρούνται σχετικά με την υπόθεση και iv) η αναλυτική περιγραφή του περιστατικού και τυχόν αποδεικτικά στοιχεία.  Με βάση τα προαναφερθέντα , το ΕΣΕ θα εκτιμήσει εάν έχει αρμοδιότητα να επιληφθεί και θα προβεί σε μία αρχική εκτίμηση του κατά πόσον το θέμα χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.

Το Ελληνικό Εθνικό Σημείο Επαφής αποτελεί αρμοδιότητα του Τμήματος Διεθνούς Εμπορίου Υπηρεσιών, Πολιτικής Διεθνών Επενδύσεων και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Διεύθυνσης Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικής και Εμπορικής Πολιτικής του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης (ΠΔ 147/ 05.12.2017, ΦΕΚ Α’ 192/ 13.12.2017).

Στη συγκεκριμένη υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης μπορείτε να απευθύνεστε είτε για απλή ενημέρωση, είτε για να θέσετε κάποιο θέμα, σχετικό με την τήρηση των Οδηγιών, το οποίο να συνδέεται με συγκεκριμένη περίπτωση επιχειρηματικής συμπεριφοράς.

Αίτημα μπορεί να υποβάλλει κάθε ενδιαφερόμενο μέρος (εργατικά συνδικάτα, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις , ιδιώτες), το οποίο μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά από τη συμπεριφορά μίας πολυεθνικής επιχείρησης.

Το ελληνικό ΕΣΕ είναι υπεύθυνο για περιστατικά τα οποία είτε λαμβάνουν χώρα στην Ελλάδα, είτε αφορούν σε συμπεριφορά ελληνικής επιχείρησης με δραστηριότητα σε χώρα που δεν έχει προσχωρήσει στις Οδηγίες.

Δέσποινα Τσάκαλου & Έλενα Φαμέλη

Δ/νση: Ερμού και Κορνάρου 1, 10563, Αθήνα

Τηλ.: 210 – 328 6171 & 210 – 328 6312

Email: ela3@mnec.gr, d.tsakalou@mnec.gr, e.fameli@mnec.gr

 

Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου Υπηρεσιών, Πολιτικής Διεθνών Επενδύσεων και Βιώσιμης Ανάπτυξης

Διεύθυνση Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου

Γενική Διεύθυνση Οικονομικής και Εμπορικής Πολιτικής

Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης

 

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις Κατευθυντήριες Οδηγίες του ΟΟΣΑ και τα Εθνικά Σημεία Επαφής περιλαμβάνονται στη διεύθυνση: http://mneguidelines.oecd.org/

Ms. Despoina Tsakalou & Mrs Elena Fameli

Address: Ermou and Kornarou 1, 10563, Athens, Greece

Tel.:+30 210 – 328 6171 & +30 210 – 328 6312

Email: ela3@mnec.gr, d.tsakalou@mnec.gr, e.fameli@mnec.gr

 

Unit of International Trade in Services, International Investment Policy and Sustainable Development

Directorate of International Trade Policy

General Directorate of International Economic and Trade Policy

Ministry of Economy and Development

 

For more information on the OECD Guidelines for Multinational Enterprises, as well as the National Contact Points please visit http://mneguidelines.oecd.org/